و آنچه كه دقت در تقسيمبندى طبيعى كلام عرب به فصول و قطعه هاى جداى از هم ، و مخصوصا در كلمات مسجع آن ، و نيز آنچه كه تدبر در روايات وارده از رسول خدا ( ص ) و اهل بيتش در خصوص عدد آيات وارد شده اقتضاء مىكند ، اين است كه يك آيه از قرآن كريم يك قطعه از كلام خداست كه حقش اين است كه بر آن يك قطعه اعتماد و تكيه نموده و در تلاوت آن را ، از قبل و بعدش جدا كرد . و اين قطعات به اختلاف سياقها و مخصوصا در سياقهاى مسجع مختلف مىشود ، چه بسا يك كلمه به تنهايى به خاطر سجع آخرش يك آيه به حساب آيد ، مانند كلمه : « مدهامتان - دو برگ سبز » « 1 » و چه بسا آيه دو كلمه يا بيشتر باشد ، خواه كلام تام باشد يا ناقص ، مانند « الرَّحْمنُ » « عَلَّمَ الْقُرْآنَ » « خَلَقَ الإِنْسانَ » « عَلَّمَه الْبَيانَ » « 2 » و مانند « الْحَاقَّةُ مَا الْحَاقَّةُ وَما أَدْراكَ مَا الْحَاقَّةُ » « 3 » و چه بسا كه يك آيه بسيار طولانى باشد ، مانند آيه پيرامون قرض دادن و گرفتن كه آيه 282 از سوره بقره است . فصل دوم ، پيرامون عدد سوره ها و آيات قرآن كريم : تعداد سوره هاى قرآن ، صد و چهارده عدد است ، و بر همين عدد ، قرآنهاى موجود در ميان مسلمين تدوين شده و اين قرآنها مطابق قرآنى است كه عثمان جمعآورى نموده ، و ما قبلا از ائمه معصومين ( سلام اللَّه عليهم اجمعين ) نقل كرديم كه فرمودند : سوره « برائت » سوره اى مستقل نيست ، بلكه متمم سوره « انفال » است ، و همچنين « وَالضُّحى » و « أَ لَمْ نَشْرَحْ » يك سوره و « فيل » و « ايلاف » يك سوره هستند . و پيرامون تعداد آيه هاى قرآن بايد گفت : در اين خصوص نص متواترى نرسيده كه يك يك آيه ها را معرفى كند ، و هر يك را از ديگرى متمايز سازد . روايات محدودى هم كه رسيده به خاطر خبر واحد بودن قابل اعتماد نيستند ، و روشنترين علت بر نبودن دليل معتبر ، اختلاف اهل مكه ، مدينه ، شام ، بصره و كوفه است ، كه در باره تعداد آيات اعداد متفاوتى ارائه كرده‌اند . بعضى « گفته‌اند : عدد آن شش هزار آيه است ، بعضى » ديگر گفته‌اند : شش هزار و دويست و چهار آيه است ، يكى « گفته شش هزار و دويست و چهارده آيه ، و يكى » ديگر گفته

--> ( 1 ) سوره الرحمن ، آيه 64 . ( 2 ) سوره الرحمن آيات 1 - 4 . ( 3 ) سوره الحاقه ، آيات 1 - 3 . ( 4 و 5 و 6 و 7 ) الاتقان سيوطى ، ج 1 ، ص 67 .